على اصغر شميم

141

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

سياسى و اغراض شخصى توأم گرديد . قيام سالار در خراسان اللهيار خان آصف الدوله كه از آغاز سلطنت محمد شاه به حكمرانى خراسان منصوب شده بود ، در اوايل سال 1262 هجرى به بهانه‌ى پيرى و خستگى از اداره‌ى امور آن ناحيه امتناع ورزيد و فقط توليت آستان قدس رضوى را بر عهده گرفت و از آن پس فرزند جوان او حسن خان مشهور به سالار بار زمام حكومت خراسان را در دست گرفت . فرزند ديگر آصف الدوله به نام محمد قلى خان در دربار محمد شاه منصب حاجبى داشت و ايشيك آغاسى دربار و از رجال متنفذ عصر خود و غالبا به وسيله‌ى مكاتبه با پدر خود ، او را از بىتدبيرى و بىكفايتى حاجى ميرزا آغاسى و امكان بروز فتنه در كشور و تزلزل سلطنت محمد شاه آگاه ساخت « 1 » . در آن موقع تركمانان از شمال غربى به حدود خراسان تجاوز كردند و محمد شاه يكى از حكام محلى خراسان محمد حسين خان نردينى « 2 » را به قلع و قمع تركمانان و حكمرانى ولايات شمالى خراسان منصوب و به مقر مأموريت ، روانه كرد . سردار مزبور بر تركمانان غالب آمد و بر اثر آن خدمت مورد عنايت خاص شاه و صدراعظم قرار گرفت . آصف الدوله كه با حاجى ميرزا آغاسى ميانه‌ى خوشى نداشت و فرزندش سالار بار كه از ترقى محمد حسين خان نردينى بر سر حسد آمده بود ، نجف قلى خان بزنجردى شادلو و جعفر قلى خان شادلوى ايلخانى ، فرزند او را عليه نردينى تحريك به شورش كردند و سرداران مزبور شبانگاه بر سر نردينى تاخته ، خود و كسانش را به قتل رساندند . چون خبر شورش خراسان و قتل نردينى به تهران رسيد ، محمد شاه به احضار مسببين شورش و قاتلين نردينى فرمان داد ولى آصف الدوله با اعزام آنان مخالفت ورزيد و اين امر مدت

--> ( 1 ) - مؤلف ناسخ التواريخ در اين‌باره مىنويسد : « . . . و از آن سوى چون اين سخنان ( نوشته‌هاى محمد قلى خان ) در خراسان سمر گشت و حسن خان سالار پسر ديگر آصف الدوله اصغا مىنمود چنان مىپنداشت كه اگر تجهيز لشكرى كند و آهنگ دار الخلافه فرمايد ، مردمان چنان از پادشاه رنجيده‌اند كه بىزحمت جنگ تاج اورنگ را از بهر او خواهند نهاد و او را به سلطنت ، سلام خواهند داد و اين شعر فردوسى را بسيار وقت با نزديكان خويش مىسرود . » بيت : مرا عار آيد از اين زندگى * كه سالار باشم كنم بندگى ( 2 ) - نردين از قلعه‌هاى شمال خراسان است .